DUYGU ERDOĞAN / İSTANBUL – Hava sıcaklığının beklenenden hızlı düşmesi, vatandaşların ısıtıcı alışverişini artırdı. Bunu fırsat bilen satıcılar ve satış yerlerinde ise fiyatlar birkaç gün içinde ikiye katlandı.
Konvensiyonel, fanlı, elektrikli, radyatör… Henüz kombiler açılmadan, merkezi sistemlerde ise çalışmalar başlamadan önce vatandaşın soğuk günlerde tercih etttiği ısıtıcı modellerinden sadece bir kaçı. Özellikle çocuklu ailelerin mevsim geçişlerinde tercih ettiği ısıtıcılara bu yıl talep beklenenden önce arttı. Hava sıcaklıklarının geçen yıla göre daha hızlı düşmesi, tüketicilerin farklı ısıtıcı modellerinde alışverişini artırınca, bunu fırsat bilenler de harekete geçti. Pek çok ısıtıcı üründe, piyasada paralel bir fiyat seyri sürerken, tüketicinin artan alışverişiyle birlikte fiyatlar aniden iki katına çıkarıldı. Aynı satış yeri üzerinden fotoğrafla da belgelenen bir radyatör tipli ısıtıcıda 14 Eylül’de 3 bin 915 lira olan fiyat, 25 Eylül’de 6 bin 611 liraya çıkarıldı.
Tüketici takipte
Bir başka örnekte ise satış yerlerinin pek çoğunda hızla değişen fiyatların örnekleri var. Bir satıcıda 2 bin 400 lira olan elektrikli aynı ısıtıcı, başka bir satış platformunda 3 bin 200, diğerinde ise 3 bin 900 lira fiyata satılıyor. Yanı sıra ısıtıcıda gün gün değişen fiyat yükselişleri de gözden kaçmadı. Bir hafta önceki fiyatın üzerine bin lira ila 1500 lira eklendiği görüldü.
Tüketici Konfederasyonu (Tükonfed) Başkanı Aydın Ağaoğlu, fırsatçılığın özellikle vatandaşın ani talep yükselttiği ürünlerde daha fazla ortaya çıktığını, tüketicinin burada artık önemli takipçi halini aldığını söyledi. Ağaoğlu, tavsiyesinde ise, “Tüketicinin en ufak şikayeti bile değerlendiriliyor ve denetleniyor. Bu açıdan sorumlu ve bilinçli vatandaşlar olarak her rafı, her dükkanı biz denetleyeceğiz. Bu sayede fırsatçıların işi bozulacak. Ticaret Bakanlığı’nın kolaylaştırdığı çeşitli kanallar ile şikayetlerin yapılmasını tavsiye ediyorum” diye konuştu.
Odun-kömür, sobadan önce cebi yaktı
Havaların soğumaya başlamasıyla birlikte, sobalı evlerde yaşayan vatandaşlar için kış hazırlıkları hız kazandı. Ancak odun ve kömür depolarına gidenleri bu yıl yükselen fiyat etiketleri karşılıyor. Fiyatlar ürünün kalitesine ve yerli-ithal olmasına göre değişiklik gösteriyor. Piyasalardan alınan güncel verilere göre, yerli kömürün tonu çeşidine 6 bin 400 TL ile 9 bin TL arasında değişiyor. Daha yüksek kalorili olduğu için tercih edilen ithal kömürlerin tonu ise 8 bin 800 TL’den başlayıp 11 bin 500 TL’ye kadar çıkabiliyor. Sobalık ve şöminelik odun fiyatları ise kalitesine göre 9 bin TL ile 10 bin TL bandında seyrediyor. Evleri için küçük miktarlarda alım yapmak isteyenler için yerli kömür torbaları 160-230 TL civarında seyrederken, ithal kömür torbaları ortalama 220 TL ile 300 TL arasında satılıyor. Nakliye maliyetleri ve aracı karları eklendiğinde torba kömürün fiyatı 450 TL’ye kadar ulaşabiliyor. Kış şartlarında bir hanenin ortalama 2 ila 3 ton kömür yakması gerektiği, bunun da 25-30 bin liralık bir bütçe gerektirdiğini belirtiliyor.
Şikayet için imkan arttı
Fahiş fiyat, manipülatif fiyat hareketleri ve haksız fiyatlar için tüketiciler Ticaret Bakanlığı’nın E-devlet üzerinden uygulamaya aldığı “Haksız Fiyat Artışı Şikayet Bildirimi” formunu doldurarak şikayetlerini bakanlığa iletebiliyor.
Ticaret Bakanlığı’na ait Alo 175 Tüketici Danışma Hattı’nı arayarak da şikayet oluşturabilirken, Cumhurbaşkanlığı İletişim Merkezi (CİMER) üzerinden de şikayet başvuruları alınabiliyor. Ayrıca tüketiciler bulundukları illerdeki ticaret müdürlüklerine gidip bizzat başvuru yaparak doğrudan resmî kurumlara da iletebilirler. Fahiş fiyat artışı cezalarının aykırılık başına yaklaşık 180 bin lira ile 1.8 milyon TL arasında değiştiği biliniyor.
Kışlık ürünlerde sabit fiyat yok
Eylül ayının sonuna doğru gelirken kış hazırlığı ürünlerine de rağbet arttı. Veriler kışlık ürünlerde henüz genel bir zam eğilimi olmadığını ancak fiyatların ürün ve satıcı bazında ciddi biçimde ayrıştığını gösteriyor.
Battaniye, uyku seti, kaban gibi tekstil ürünlerinde genellikle indirim kampanyaları öne çıkarken, kışlık bot modellerinde yüzde 20’ye varan artış yapan markalar görüldü. Kış lastiklerinde ise ürün ve satıcıya göre fiyat hareketleri birbirinden ayrıştı. Bazı markalarda yüzde 1-2 arası zam görülürken bazılarında düşüş öne çıkıyor.
